19 Aralık 2025 Cuma

Kanserden korunma sağlıklı çevre ile olanaklı

Tüm kanserlerin yüzde 20’sinin çevresel etkenlerin sonucunda ortaya çıktığı belirtiliyor. Kansere yol açan çevresel etkenler arasında hava kirliliği, kimyasallar, radyasyon ve işyerinde karşılaşılan kanserojen maddeler oluşturuyor. 


Akciğer kanseri sigara ile ilişkili bir hastalık olmakla beraber bu hastalığın tek nedenini sigara içilmesi oluşturmuyor. Akciğer kanserinin yüzde 14’nün dış ortam hava kirliliğine, yüzde 17’sini ev içi hava kirliliğine, yüzde 2’sinin pasif sigara içiciliğine ve yüzde 7’sinin işyerindeki karsinojenlere bağlı geliştiği belirtiliyor. (1) 


Akciğer kanserinin gelişiminde dış ortam kirliliğinin yüzde 14 oranında, ev içi hava kirliliğinin yüzde 17 oranında, yerleşim yerindeki radon yüksekliğinin ise yüzde 7 oranında mesleki kanserojenlerin yüzde 7, pasif sigara içiciliğinin yüzde 2 oranında etkili olduğu belirtiliyor. (2)

Meme kanserin gelişiminde yüzde 30 oranında fiziksel hareketsizliğin etkili olduğu belirtiliyor. Fiziksel hareketsizlik kolon kanserinin gelişiminden ise yüzde 27 oranında sorumlu tutuluyor. Fiziksel hareketsizlik bireyler tarafından gerçekleştiriliyor olsa da, toplumda egzersizin yaygın olabilmesi için buna elverişli fiziksel çevrenin varlığı önem taşıyor. Fiziksel hareketsizliğin önüne geçilebilmesi için ise kentsel çevrenin bunu destekleyici şekilde düzenlenmesi gerekiyor. Meme kanserinin gelişiminde etkili olan diğer çevresel mekanizmalar arasında genç yaşta iyonizan radyasyon, etilen oksit, poliklorinli bifeniller gibi maddelerle etkilenim ve vardiyalı çalışma yer alıyor. 

Kaynaklar: 

1. WHO. The public health impact of chemicals: knowns and unknowns, 2016. www.who.int 

2. Preventing disease through healthy environments A global assessment of the burden of disease from environmental risks. www.who.int

Anahtar sözcükler

koronavirüs (35) çevre kirliliği (32) Kovid-19 (30) hava kirliliği (24) kanser (24) pandemi (22) iş sağlığı (18) beslenme (14) bulaşıcı hastalıklar (13) kalp hastalıkları (12) pestisid (12) salgın (11) çevrecilik (10) egzersiz (9) içme suyu (9) işe bağlı sağlık sorunu (8) kalp krizi (8) obezite (8) bağımlılık (7) birinci basamak sağlık (7) cinsel yolla bulaşan hastalık (7) iş kazası (7) işçi sağlığı (7) koronavirus (7) çocuk sağlığı (7) aile planlaması (6) aşı (6) diyabet (6) grip (6) gıda güvenliği (6) yoksulluk (6) akciğer kanseri (5) ekonomik durgunluk (5) işsizlik (5) kısırlık (5) meme kanseri (5) rahim kanseri (5) stres (5) ölüm (5) astım (4) besin zehirlenmesi (4) iş güvenliği (4) otizm (4) sağlık finansmanı (4) vitamin (4) zihinsel işlev (4) Bisfenol A (3) KOAH (3) Kuş gribi (3) allerji (3) antibiyotik (3) antidepresan (3) asbest (3) depresyon (3) doğurganlık (3) erken ölüm (3) gebelik (3) iklim değişikliği (3) inme (3) iş gerilimi (3) kent (3) kent sağlığı (3) kollesterol (3) korunma (3) koruyucu sağlık (3) kronik hastalıklar (3) kızamık (3) sağlık (3) sağlık çalışanları (3) tedavi (3) verem (3) yaşam süresi (3) şeker hastalığı (3) ABD (2) HPV (2) MERS (2) Suriye (2) akciğer hastalıkları (2) arsenik (2) ağrı kesici (2) cinsel ilişki (2) cinsellik (2) doğum riski (2) endokrin bozucular (2) eşitsizlik (2) finansal kriz (2) genç (2) gonore (2) hastalık (2) ilaç direnci (2) kondom (2) madde bağımlılığı (2) migren (2) nükleer santral (2) okul (2) prostat kanseri (2) romatizma (2) salmonella (2) sigara (2) sıtma (2) tarama (2) zoonoz (2) çocuk felci (2) üreme sağlığı (2) GDO (1) H7N7 (1) H7N9 (1) SARS (1) akrilamid (1) alkol (1) ambalajlı su (1) aşı karşıtlığı (1) baharat (1) bel soğukluğu (1) benzen (1) beyaz et (1) biber gazı (1) boğmaca salgını (1) cezaevi (1) damar sertliği (1) difteri (1) doğum defekti (1) düşük doğum ağırlığı (1) egzema (1) endometriosiz (1) endometrium (1) enfeksiyon (1) erken doğum (1) erken püberte (1) eroin (1) evde doğum (1) gastroşisiz (1) gelir düzeyi (1) genetik hastalıklar (1) hafıza (1) halı (1) hastane (1) hipotiroidizm (1) ilaç (1) ishal (1) istismar (1) iç ortam kirliliği (1) kabakulak (1) kadın sağlığı (1) kadın ölümlülüğü (1) kahvaltı (1) kahve (1) kan kanseri (1) kellik (1) kentsel dönüşüm (1) klamidya (1) kortikosteroid (1) kuduz (1) kuru göz (1) kuru temizlemeci (1) lenfoma (1) maden (1) meme gelişimi (1) mezotelyoma (1) modern yaşam (1) nanoteknoloji (1) neoliberalizm (1) nörolojik hastalıklar (1) parkinson (1) perflorin (1) psikososyal stres (1) psoriasiz (1) ruhsal sorun (1) silikosiz (1) tek sağlık (1) vaka tanımı (1) yaşlı (1) yaşlı sağlığı (1) özelleştirme (1)