Türkiye'de kalıtsal kan hastalıklarıyla mücadele

Türkiye'de kalıtsal kan hastalıklarıyla mücadele çalışmalarının ağır aksak bir şekilde de olsa devam ettiğini görmekteyiz.


Bu çalışmaların değerlendirilmesi açısından aşağıdaki grafiği incelememiz faydalı olacaktır.

Grafik 1: Türkiye'de Sağlık Bakanlığı ve hemoglobinopatiler çalışma grubu verilerine göre 

yıllara göre major hemoglobinopatili doğumlar (1)

TM: Talasemi major

SS: Orak hücreli anemi

Bu verilerin gösterdiği bulgulardan birisi Sağlık Bakanlığı verileri ile hemogobinopatiler çalışma grubu verilerinin, talasemi major ve orak hücreli anemili doğum sayıları açısından bir birbirini tutmadığıdır. Ancak bu grafiğin diğer bir çarpıcı verisi Türkiye'de halen daha talasemi major ve orak hücreli anemili bebeklerin doğmaya devam etmekte olmasıdır.

Bardağın dolu tarafından bakacak olursak ülkemizde 2008 yılında talasemili doğum sayısı %87 azalmıştır ve bu yönüyle uygulanan kalıtsal kan hastalıklarından talasemi kontrol programının olumlu etkisinin görülmekte olduğu düşünülebilir. Ancak program kapsamında oluşturulan hemoglobinopati tanı merkezlerinde evlilik öncesi tarama testlerinin yapılmakta olduğu ve buna yönelik bir bütçe kullanımının söz konusu olduğunu göz önüne alacak olursak, yürütülen sağlık programının başarılı olup, olmadığının belirlenen hedeflere göre değerlendirilmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır.

O zaman şu sorunun yanıtının aranması gerekmektedir. Türkiye'de 2003 yılında 33 ilde başlatılan ve merkezi bütçe olanaklarının yanı sıra dolaylı olarak sosyal güvenlik kurumu bütçesi aracılığıyla da finanse edilmekte olan talasemi kontrol programı kapsamında, talasemili doğumların, pek çok dünya ülkesinde olduğu gibi sıfıra indirilmesi neden başarılamamıştır?

Deniz Akgün
Halk sağlığı zumanı

Kaynak: 

1) Aydınok Y. Hemoglobinopati verilerimiz. http://tphd.org.tr/files/11_07_2013/Hemoglobinopati_Verilerimiz%23Yesim_AYDINOK.pdf